Veel suggesties voor toekomstig gebruik kerk

De oproep aan Arnhemmers om nieuwe functies en activiteiten te bedenken voor het toekomstige gebruik van de Eusebiuskerk heeft heel wat suggesties opgeleverd. Van ijsbaan tot oorlogsmuseum; van stiltecentrum tot expositieruimte.
Meestal betrof het spontane ideeën. Concrete en uitgewerkte plannen zitten er nog niet bij, maar dat had in dit stadium ook nog niet mogen worden verwacht. Bovendien is duidelijk dat een nieuw gebruik van de Eusebius ook investeringen vergt, bijvoorbeeld om het gebouw (luchtbehandeling, beveiliging) geschikt te maken voor museale functies.

Publiek toegankelijk
De vele tientallen suggesties geven wel een goed beeld van wat ‘Arnhem’ de beste toekomst vindt voor de Eusebius. De kerk moet in ieder geval ook in de toekomst toegankelijk blijven voor het publiek. Eventueel zouden delen van het gebouw verhuurd kunnen worden, maar Arnhemmers vinden wel dat de kerk vooral een openbaar gebouw moet zijn. Ook is er veel bijval voor het behouden van het religieuze gebruik en het ‘spirituele karakter’ van het gebouw, in combinatie met andere activiteiten.

De Eusebius moet in de toekomst ook publiek toegankelijk blijven. Wellicht kan er een doorgang worden gemaakt van noord naar zuid.

Culturele bestemming
Veel suggesties wijzen in de richting van een culturele bestemming voor de kerk; bijvoorbeeld een museum. Daarbij is onder andere gesuggereerd bestaande collecties naar de Eusebius te halen, bijvoorbeeld een dependance van het Kröller-Müller Museum of van het Museum voor Moderne Kunst Arnhem. Vaak ook werd voorgesteld de kerk (deels) in te richten als een museum gewijd aan de geschiedenis van de stad, van de provincie (‘Gelre’) of van de kerk zelf. Ook de Slag om Arnhem werd vaak als thema genoemd. Een beperkt aantal reacties ging over het versterken van de podiumfunctie van de Eusebius, zowel voor klassieke muziek als voor pop.
Woningen, kantoren of winkels in de kerk spreken minder tot de verbeelding. Duidelijk is ook dat zo’n soort herbestemming snel ten koste zal gaan van het cultuurhistorische karakter van de kerk.
Veel mensen vinden dat het gebruik van de kerk moet inspelen op de stedenbouwkundige ontwikkelingen in de directe omgeving. Zowel de komst van het Kenniscluster en Cultuurcluster, de plannen voor de gedeeltelijke bebouwing van het Kerkplein, de aanpassing van de Broerenstraat en Turfstraat en de groei van de economische activiteiten in de Kerkstraat en rondom de ‘Kippenmarkt’ plaatsen de Eusebius in een steeds kansrijker wordende omgeving. Nieuwe activiteiten in de kerk kunnen de levendigheid in het gebied ten goede komen en omgekeerd.

De Buurkerk in Utrecht kreeg ook een nieuwe culturele invulling. Hier is het museum ‘Van Speelklok tot Pierement’ gevestigd.

Organische groei
Samen met een groep deskundigen en vertegenwoordigers van onder andere het City Centrum Arnhem en de Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed, heeft het bestuur van de Stichting Eusebius Arnhem een eerste selectie gemaakt van de mogelijke herbestemming(en) en de criteria geformuleerd waaraan deze moet voldoen.
Snel werd duidelijk, dat er op korte termijn geen compleet nieuwe bestemming zal worden gevonden. Daarom is een plan ontwikkeld om het maatschappelijk en culturele gebruik van de kerk ‘organisch’ te laten groeien. De komende jaren zal vooral gewerkt worden aan het intensiveren van het huidige, multifunctionele gebruik. Met beperkte en flexibele aanpassingen in het gebouw kunnen vervolgens de mogelijkheden van de Eusebius worden vergroot en kan het gebouw geschikt worden gemaakt voor nieuwe functies.
Zo is er een schets gemaakt van en aantal grote, verrijdbare glazen kubussen die een flexibeler gebruik van het kerkgebouw mogelijk maken.

Met verplaatsbare, glazen kubussen kan de kerk flexibelere worden gebruikt voor uiteenlopende evenementen.

Verdere aanpassingen
Wanneer in een latere fase geheel nieuwe functie in beeld is, komen, verdere aanpassingen van het gebouw aan de orde. Zo zijn er voorbeelden van kerkgebouwen waarin door het aanbrengen van een gedeeltelijke nieuwe verdiepingsvloer (de Buurkerk in Utrecht waarin het museum Van Speelklok tot Pierement is gevestigd) er goed bruikbare extra vierkante meters beschikbaar kwamen.
Voor de Eusebiuskerk, onder andere geroemd vanwege zijn imposante open interieur, ligt het meer voor de hand een eventuele uitbreiding van de bruikbare vloeroppervlakte buiten het gebouw te zoeken. Bijvoorbeeld een glazen aanbouw aan de zijde van de Grote Markt. Dat zou meteen ook flink schelen in de kosten van de restauratie omdat delen van de kerk dan niet meer blootgesteld staan aan weer en wind. Dergelijke voorstellen lijken nu heel baanbrekend, maar duidelijk is dat voor het behoud van het erfgoed in Nederland er ook ‘onconventionele’ oplossingen moeten worden bekeken.

Een impressie van een nieuwe verdiepingsvloer in de kerk. Deze oplossing biedt wel meer bruikbare vierkante meters, maar tast al snel het open karakter van het kerkgebouw aan.

Extra ruimte kan ook buiten het kerkgebouw worden ontwikkeld, bijvoorbeeld in de vorm van een nieuwe zijbeuk.

 Korte termijn
Op kortere termijn wordt al wel overwogen aan de noordzijde van de kerk (omgeving Kerkstraat) een nieuwe, glazen aanbouw te maken waarin de nieuwe entree van de kerk zal komen. Ook wordt er over gedacht op bepaalde dagen van de week een ‘doorsteek’ mogelijk te maken van noord naar zuid. Die doorsteek van het centrum naar de Grote Markt heeft in het verleden overigens ook bestaan.

Deze ideeën worden de komende tijd verder uitgewerkt. Ook is opdracht gegeven naar een onderzoek naar de belangrijkste cultuurhistorische waarden van de Eusebiuskerk. Via deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van alle ontwikkelingen. En uiteraard blijven suggesties van harte welkom!

Een nieuwe, aantrekkelijke entree aan de Jonas Daniël Meijerplaats zou de toegankelijkheid van de kerk al snel kunnen verbeteren.