Kunnen we er geen mooie oorlogsruïne van maken?

De kerk – of althans de toren – te laten vervallen tot een oorlogsmonument – zoals de Gedächtniskirche in Berlijn of de kathedraal van onze Britse zusterstad Coventry – heeft drie grote bezwaren. het is historisch op z’n minst ‘vreemd’, het is technisch complex en het kost bovendien ook veel geld.

1. Historisch gezien hadden onze voorgangers na de Tweede Wereldoorlog kunnen besluiten de kapotgeschoten Eusebius in stand te houden als een oorlogsmonument. Daar is destijds ook door een aantal mensen voor gepleit.
Er is echter toen heel bewust voor gekozen de kerk weer ter herbouwen als symbool voor de wederopbouw van Arnhem, dat met Rotterdam de zwaarst door oorlogsschade getroffen stad van Nederland was. Het was een enorme krachtsinspanning om dat voor elkaar te brengen – de wederopbouw van de Eusebius heeft alles bij elkaar twintig jaar geduurd.
Het zou op z’n minst vreemd zijn als we nu alsnog zouden besluiten de kerk weer min of meer af te breken omdat we een oorlogsmonument ‘leuker’ vinden of omdat we geen geld over hebben voor het behoud van de herbouwde kerk.

2. Er is serieus onderzocht wat er zou gebeuren als we vanaf nu niets meer doen aan de kerk. Ontstaat er dan ‘vanzelf’ een soort oorlogsruïne? Het antwoord is: nee. De kerk zal in een onvoorspelbaar tempo – jaren of decennia – absoluut verder vervallen. Maar of dat geleidelijk zal gaan of – bij wijze van spreken – in een grote klap is met geen mogelijkheid te voorspellen. Je bent dan tientallen jaren – of langer – opgescheept met een onvoorspelbaar en gevaarlijk bouwwerk dat op den duur ook niet meer veilig te betreden is.

3. Wie nu in Berlijn gaat kijken, ziet dat de Gedächtniskirche in de steigers staat. Ook het onderhoud van dat gebouw kost jaarlijks veel geld. Bovendien is het vrijwel ondenkbaar dat de overheid – via het vroegere Monumentenzorg – gaat meebetalen met het laten vervallen of zelfs het slopen van een rijksmonument. Dat zal de stad Arnhem dan helemaal zelf moeten betalen.

Volgende vraag:
Zijn er in het verleden fouten gemaakt?